Paul Klee: Malarstwo i plakaty, życie artysty

3

Paul Klee, wszechstronny szwajcarsko-niemiecki malarz, którego życie i twórczość wywarły znaczący wpływ na rozwój sztuki nowoczesnej, urodził się 18 grudnia 1879 roku. Obecnie, w roku 2024, artysta miałby 145 lat. Był mężem Lily Stumpf, z którą doczekał się syna Felixa Paula. Znany z niezwykle indywidualnego stylu, łączącego elementy ekspresjonizmu, kubizmu i surrealizmu, Klee pozostawił po sobie imponującą spuściznę około 9 000 dzieł. Jego kariera obejmowała również ważną działalność pedagogiczną w prestiżowej szkole Bauhaus.

Artysta zmarł 29 czerwca 1940 roku w wieku 60 lat w miejscowości Muralto w kantonie Ticino w Szwajcarii. Jego twórczość, charakteryzująca się głębokim przemyśleniem formy i koloru, do dziś stanowi fundament nowoczesnego malarstwa i jest przedmiotem badań historyków sztuki oraz inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów. Paul Klee był postacią wyjątkową, która na zawsze wpisała się w kanon światowej sztuki.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [miesiąc rok] ma 144 lata (urodzony 18 grudnia 1879).
• Żona/Mąż: Lily Stumpf
• Dzieci: Felix Paul
• Zawód: Malarz
• Główne osiągnięcie: Stworzenie unikalnego stylu łączącego ekspresjonizm, kubizm i surrealizm, uznawanego za fundament nowoczesnego malarstwa.

Paul Klee: Życie i Twórczość Wybitnego Malarza

Podstawowe Informacje Biograficzne

Paul Klee, malarz szwajcarsko-niemiecki, przyszedł na świat 18 grudnia 1879 roku w miejscowości Münchenbuchsee w Szwajcarii. Mimo urodzenia na terytorium Szwajcarii, formalnie posiadał obywatelstwo niemieckie po swoim ojcu. Jego życie zakończyło się 29 czerwca 1940 roku w wieku 60 lat, w szwajcarskiej miejscowości Muralto, położonej w kantonie Ticino. Śmierć nastąpiła w wyniku długotrwałej i wyniszczającej choroby.

Artystyczna tożsamość Paula Klee była kształtowana przez niezwykle indywidualny styl, który czerpał inspiracje z tak różnorodnych nurtów jak ekspresjonizm, kubizm oraz surrealizm. Jego spuścizna artystyczna jest imponująca i obejmuje około 9 000 dzieł sztuki, w tym obrazy, rysunki, akwarele i ryciny. Prace Klee do dziś stanowią ważny element nowoczesnego malarstwa. Swoje profesjonalne wykształcenie artystyczne zdobył w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium, gdzie kształcił się pod okiem takich mistrzów jak Heinrich Knirr oraz Franz von Stuck.

Życie Prywatne i Rodzina

Paul Klee pochodził z rodziny o silnych tradycjach muzycznych. Jego ojciec był niemieckim nauczycielem muzyki, a matka szwajcarską śpiewaczką. Ta muzyczna atmosfera z pewnością wpłynęła na wrażliwość artystyczną młodego Paula. W 1906 roku poślubił Lily Stumpf, utalentowaną bawarską pianistkę. Przez pierwsze lata małżeństwa to Lily utrzymywała dom, udzielając lekcji gry na pianinie, podczas gdy Paul poświęcał się prowadzeniu gospodarstwa domowego i rozwijaniu swojej pasji artystycznej.

Rok po ślubie, w 1907 roku, na świat przyszedł ich jedyny syn, Felix Paul. Paul Klee z wielką czułością odnosił się do syna, tworząc dla niego w latach 1916–1925 własnoręcznie wykonane lalki, zwane pacynkami. Pomimo urodzenia w Szwajcarii i spędzenia tam większości życia, Paul Klee przez długi czas borykał się z kwestią obywatelstwa. Nie posiadał formalnie szwajcarskiego obywatelstwa. Dopiero sześć dni po jego śmierci, w 1940 roku, władze szwajcarskie formalnie przyznały mu ten status, co stanowi symboliczne, choć tragiczne, zwieńczenie jego związków z krajem jego pochodzenia.

Kariera Zawodowa i Działalność Pedagogiczna

Od stycznia 1921 do kwietnia 1931 roku Paul Klee pełnił ważną funkcję wykładowcy w prestiżowej szkole Bauhaus. W tej renomowanej placencji artystycznej Klee był mistrzem formy, prowadząc warsztaty introligatorskie, witrażownicze oraz malarstwa ściennego. Jego obecność w Bauhausie znacząco wpłynęła na kształtowanie programu nauczania i metodykę pracy szkoły. Po opuszczeniu Bauhausu, w latach 1931–1933, Klee objął stanowisko wykładowcy w Akademii w Düsseldorfie. Niestety, jego działalność w tej instytucji została brutalnie przerwana przez nazistów, którzy doprowadzili do jego usunięcia ze stanowiska.

Paul Klee był nie tylko artystą, ale również wybitnym teoretykiem sztuki. Jego wykłady, zebrane później w publikacji „Zapiski o teorii formy i designu”, są uznawane za przełomowe dla sztuki nowoczesnej, porównywalne znaczeniem do „Traktatu o malarstwie” Leonarda da Vinci dla epoki renesansu. Klee aktywnie uczestniczył również w życiu artystycznym, będąc kluczowym członkiem redakcji almanachu „Der Blaue Reiter” (Błękitny Jeździec). Był także współzałożycielem awangardowej grupy artystycznej „Die Blaue Vier” (Błękitna Czwórka), tworząc ją wraz z Wassily Kandinskym. Ważnym momentem w jego karierze była 12-dniowa podróż do Tunezji w 1914 roku. Pod wpływem intensywnego światła tamtejszych krajobrazów Klee doznał artystycznego olśnienia, co skłoniło go do słynnej deklaracji: „Kolor i ja to jedno. Jestem malarzem”. Ta podróż była przełomem dla jego malarstwa i pozwoliła mu odkryć pełnię możliwości koloru w jego twórczości.

Kluczowe etapy kariery Paula Klee:

• Praca w Bauhausie (1921–1931)
• Działalność w Akademii w Düsseldorfie (1931–1933)
• Współzałożyciel grupy „Die Blaue Vier”

Osiągnięcia i Uznanie

Już w trakcie I wojny światowej prace Paula Klee zaczęły zyskiwać znaczące uznanie. Jego dzieła sprzedawały się świetnie, a czołowi krytycy sztuki okrzyknęli go wówczas najlepszym z nowych niemieckich artystów. W 1924 roku Klee odniósł znaczący sukces podczas swoich pierwszych wystaw w Paryżu. To wydarzenie sprawiło, że artysta stał się niezwykle popularny wśród francuskich surrealistów, którzy dostrzegli w jego twórczości pokrewne idee i inspiracje.

Warto wiedzieć: Mimo postępującej choroby, w 1939 roku, Paul Klee osiągnął życiowy szczyt wydajności twórczej. W ciągu jednego roku kalendarzowego stworzył aż 1 200 dzieł sztuki, co świadczy o jego niezwykłej determinacji i sile artystycznego ducha.

Najważniejsze osiągnięcia Paula Klee:

• Uznanie krytyki w 1917 roku jako czołowego niemieckiego artysty.
• Sukces wystaw w Paryżu w 1924 roku, który zapewnił mu popularność wśród surrealistów.
• Rekordowa produktywność w 1939 roku (1 200 dzieł).

Muzyka w Życiu Artysty

Muzyka odgrywała fundamentalną rolę w życiu Paula Klee, kształtując jego postrzeganie świata i sztuki. Już w wieku 7 lat rozpoczął naukę gry na skrzypcach, a jego talent był tak wielki, że w wieku zaledwie 11 lat otrzymał zaproszenie do gry jako nadzwyczajny członek Berneńskiego Towarzystwa Muzycznego. Mimo silnych nacisków ze strony rodziców, którzy widzieli w nim przyszłego wirtuoza, Paul ostatecznie wybrał drogę sztuk wizualnych. Decyzja ta wynikała z jego głębokiego przekonania, że nowoczesna muzyka nie dawała mu takiej swobody ekspresji, jakiej poszukiwał w malarstwie.

Przez całe życie Klee aktywnie uczestniczył w życiu muzycznym, grając w orkiestrach. Jego rozległa wiedza muzyczna miała bezpośredni wpływ na strukturę jego obrazów. Dzieła Klee często przypominają kompozycje nutowe lub rytmiczne zapisy dźwięków, co świadczy o synestezji jego artystycznego postrzegania. Jego obrazy pełne są rytmu i harmonii, co jest bezpośrednim odzwierciedleniem jego muzycznych korzeni.

Zdrowie i jego wpływ na sztukę

W 1935 roku u Paula Klee zdiagnozowano twardzinę (sclerodermia), rzadką i ciężką chorobę autoimmunologiczną. Schorzenie to znacząco utrudniało mu codzienne funkcjonowanie, powodując problemy z przełykaniem i chroniczny ból. Postęp choroby jest widoczny w jego twórczości. Pod koniec życia, mimo postępującej choroby, Klee powrócił do wielkiej formy artystycznej, co było możliwe dzięki znacznemu uproszczeniu jego stylu. Ta adaptacja stylistyczna pozwoliła mu na kontynuowanie tworzenia, mimo fizycznych ograniczeń. Jego późniejsze prace charakteryzują się większą klarownością formy i wyrazistością przekazu, co pokazuje siłę jego artystycznego ducha.

Kontrowersje i Prześladowania

W 1933 roku Paul Klee stał się celem ataków ze strony nazistowskiej propagandy. Nazistowska gazeta opublikowała artykuł, w którym kłamliwie określono go mianem „typowego galicyjskiego Żyda”. Ten antysemicki atak doprowadził do jego zwolnienia z Akademii w Düsseldorfie i wymusił emigrację do Szwajcarii. Trzy lata później, w 1937 roku, naziści włączyli 17 obrazów Klee do niesławnej wystawy „Sztuki zdegenerowanej” (Entartete Kunst), mającej na celu dyskredytację nowoczesnej sztuki. Łącznie 102 jego dzieła zostały skonfiskowane z niemieckich kolekcji, co stanowiło dotkliwy cios dla artysty i jego dorobku.

Prześladowania nazistowskie Paula Klee:

• Ataki prasowe i fałszywe oskarżenia o pochodzenie żydowskie (1933).
• Usunięcie z Akademii w Düsseldorfie (1933).
• Emigracja do Szwajcarii (1933).
• Włączenie 17 obrazów do wystawy „Sztuki zdegenerowanej” (1937).
• Konfiskata 102 dzieł z niemieckich kolekcji.

Ciekawostki z życia Paula Klee

Paul Klee prowadził niezwykle szczegółowy pamiętnik od 1897 do 1918 roku. Te zapiski stały się dla badaczy bezcennym źródłem wiedzy o jego procesie myślowym, inspiracjach i codziennym życiu. Podczas I wojny światowej Klee służył jako żołnierz rezerwy. Jego obowiązki obejmowały m.in. odnawianie kamuflażu na samolotach, co paradoksalnie pozwalało mu na kontynuowanie malowania w wolnym czasie.

Klee był prawdziwym innowatorem, eksperymentując z różnorodnymi technikami. Potrafił rysować igłą na zaczernionej szybie, a także łączyć w jednym dziele tak różne media jak olej, akwarela, tusz i tempera, tworząc unikalne efekty wizualne. W ostatnich miesiącach życia, przeczuwając zbliżający się koniec, artysta stworzył serię 50 rysunków przedstawiających anioły, co może być interpretowane jako jego refleksja nad przemijaniem i duchowością. Na jego grobie w Bernie widnieje przejmujące credo: „Nie można mnie uchwycić tu i teraz, bo moje miejsce zamieszkania jest tak samo wśród umarłych, jak i nienarodzonych”, co stanowi kwintesencję jego unikalnego spojrzenia na istnienie i sztukę.

Paul Klee, dzięki swojemu unikalnemu stylowi i głębokiemu zaangażowaniu w teorię sztuki, pozostawił trwały ślad w historii malarstwa, a jego dziedzictwo jest nadal żywe i inspirujące. Jego życie i twórczość ukazują, jak wielką siłą ekspresji może być sztuka, nawet w obliczu osobistych zmagań i zewnętrznych przeciwności.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Klee