Françoise Gilot: Artystka i muza Picasso, zmarła w wieku 101 lat

3

Françoise Gilot, francuska malarka, memuarystka i artystka, urodziła się 26 listopada 1921 roku w Neuilly-sur-Seine. W wieku 101 lat, zmarła 6 czerwca 2023 roku w szpitalu w Nowym Jorku. Jej kariera artystyczna, trwająca imponujące osiem dekad, obejmowała pracę głównie w technice akwareli i ceramiki, a jej dzieła znajdują się w stałych kolekcjach czołowych muzeów świata, w tym w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku oraz Centre Pompidou w Paryżu. Gilot jest również znana z burzliwego związku z Pablem Picassem, z którym miała dwoje dzieci: Claude’a i Palomę, a jej wspomnienia o tym okresie stały się bestsellerem.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 101 lat
• Żona/Mąż: Dwukrotnie zamężna (Luc Simon, Jonas Salk)
• Dzieci: Claude Picasso, Paloma Picasso, Aurélia Simon
• Zawód: Malarka, memuarystka, artystka
• Główne osiągnięcie: Publikacja bestsellerowych wspomnień „Life with Picasso” oraz znaczący dorobek malarski ceniony na całym świecie.

Kim była Françoise Gilot?

Françoise Gaime Gilot, urodzona 26 listopada 1921 roku w Neuilly-sur-Seine, była postacią o wszechstronnym talencie artystycznym. Znana na całym świecie jako malarka, memuarystka i artystka pracująca głównie w technikach akwareli i ceramiki, Gilot zdołała wykształcić karierę trwającą osiem dekad. Jej dorobek artystyczny, ceniony za unikalny styl charakteryzujący się organicznymi formami i spontanicznością, znalazł swoje miejsce w zbiorach licznych prestiżowych instytucji, w tym w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku i Centre Pompidou w Paryżu. Françoise Gilot zmarła 6 czerwca 2023 roku w szpitalu w Nowym Jorku, w wieku 101 lat.

Podstawowe dane biograficzne Françoise Gilot

Dane osobowe i pochodzenie

Françoise Gaime Gilot przyszedł na świat 26 listopada 1921 roku w Neuilly-sur-Seine we Francji. Jego rodzicami byli Émile Gilot, biznesmen i agronom, oraz Madeleine Gilot. Matka, sama będąca akwarelistką, była pierwszą nauczycielką sztuki dla młodej Françoise, wpajając jej zasady malarskie, w tym zakaz używania gumki do mazania. Ta wczesna edukacja artystyczna z pewnością miała wpływ na dalszą ścieżkę życiową i karierę artystyczną Gilot.

Okres życia i długość kariery

Françoise Gilot przeżyła 101 lat, od 26 listopada 1921 roku do 6 czerwca 2023 roku. Jej życie zakończyło się w szpitalu w Nowym Jorku. Kariera artystyczna Gilot była niezwykle długa i owocna, trwająca imponujące osiem dekad. W tym czasie zdążyła wykształcić własny, rozpoznawalny styl i zdobyć międzynarodowe uznanie, czego dowodem jest obecność jej prac w kolekcjach najważniejszych muzeów świata. Jej twórczość obejmuje około 1600 obrazów olejnych oraz 3600 prac na papierze.

Rodzina i życie prywatne Françoise Gilot

Pochodzenie rodzinne i pierwsze nauki

Françoise Gilot była córką Émile’a Gilota, przedsiębiorcy i agronoma, oraz Madeleine Gilot. To właśnie jej matka, sama będąca akwarelistką, wprowadziła Françoise w świat sztuki. Madeleine Gilot uczyła córkę malarstwa, kładąc nacisk na pewność kreski i odrzucając możliwość poprawiania błędów, czego wyrazem był zakaz używania gumki do mazania. Ten surowy, ale kształtujący sposób nauczania, z pewnością wpłynął na rozwój precyzji i determinacji młodej artystki.

Związek z Pablo Picasso i dzieci

W latach 1943–1953 Françoise Gilot pozostawała w intensywnym, choć nieformalnym związku z Pablo Picasso, legendarnym hiszpańskim artystą. W tym okresie pełniła rolę jego muzy i partnerki. Owocem tej relacji było dwoje dzieci: syn Claude oraz córka Paloma. Związek ten był kluczowym etapem w życiu i karierze Gilot, choć wiązał się również z licznymi trudnościami i kontrowersjami, które miały znaczący wpływ na jej dalsze losy.

Małżeństwa i dalsza rodzina

Po zakończeniu związku z Picassem, Françoise Gilot kontynuowała budowanie własnego życia. W 1955 roku poślubiła artystę Luca Simona, z którym doczekała się córki Aurélii. Kolejnym ważnym etapem w jej życiu osobistym było małżeństwo z Jonasem Salkiem, amerykańskim pionierem w dziedzinie medycyny i twórcą szczepionki przeciwko polio. Para pobrała się w 1970 roku i pozostawała w związku aż do śmierci Jonasa Salka w 1995 roku. Te związki podkreślają bogate i złożone życie osobiste Gilot.

Filozofia związków

Françoise Gilot, zapytana o to, jak udało jej się związać z dwoma tak wpływowymi i znanymi mężczyznami, jak Pablo Picasso i Jonas Salk, odpowiedziała słynnym zdaniem: „Lwy łączą się w pary z lwami”. Ta wypowiedź doskonale oddaje jej poczucie własnej wartości, siłę charakteru i niezależność. Podkreślała tym samym, że jej wybory życiowe były świadome i dokonywane na równych zasadach, a nie pod wpływem zewnętrznych okoliczności czy presji.

Kariera artystyczna Françoise Gilot

Początki kariery i pierwsza wystawa

Pierwsze kroki na drodze artystycznej Françoise Gilot postawiła już w młodym wieku. Swoją pierwszą wystawę obrazów zorganizowała w okupowanym Paryżu w 1943 roku, co świadczy o jej determinacji i potrzebie tworzenia nawet w trudnych czasach. Ten debiut artystyczny był znaczącym wydarzeniem, otwierającym jej drogę do dalszego rozwoju i zdobywania uznania w świecie sztuki, mimo panujących wówczas ograniczeń.

Współpraca z marszandami

Françoise Gilot wyróżniła się na tle innych artystek, podpisując kontrakt z renomowanym marszandem Danielem-Henrim Kahnweilerem. Była jedną z zaledwie dwóch kobiet w historii, którym udało się nawiązać tak prestiżową współpracę. Kahnweiler był znanym kolekcjonerem i promotorem sztuki, a jego zainteresowanie twórczością Gilot stanowiło potwierdzenie jej talentu i potencjału artystycznego. Kontrakt ten otworzył jej drzwi do szerszej publiczności i rynku sztuki.

Dorobek artystyczny

Dorobek artystyczny Françoise Gilot jest imponujący pod względem ilości i różnorodności. Jej portfolio obejmuje około 1600 obrazów olejnych oraz 3600 prac na papierze, w tym akwarele i ceramikę. Ten ogromny zbiór dzieł świadczy o nieustającej pasji i zaangażowaniu artystki w proces twórczy przez całe życie. Jej prace są cenione nie tylko za walory estetyczne, ale również za głębię emocjonalną i unikalne podejście do formy.

Styl artystyczny

Styl Françoise Gilot ewoluował na przestrzeni lat, choć Picasso wywarł pewien wpływ na jej wczesne prace. Artystka konsekwentnie dążyła do wypracowania własnej, unikalnej estetyki. Charakteryzuje się ona unikaniem ostrych krawędzi na rzecz form organicznych i spontaniczności. Jej malarstwo odznacza się płynnością linii i subtelnym wykorzystaniem koloru, co nadaje jej dziełom lekkości i ekspresji. Ten odrębny styl pozwolił jej zaistnieć w świecie sztuki jako niezależna twórczyni.

Wartość rynkowa dzieł

Wartość dzieł Françoise Gilot na rynku sztuki potwierdzają aukcje i sprzedaże. W 2021 roku jej obraz „Paloma à la Guitare” został sprzedany na aukcji Sotheby’s za znaczącą kwotę 1,3 miliona dolarów. Ten sukces finansowy jest nie tylko dowodem uznania dla jej talentu, ale również świadectwem rosnącego zainteresowania kolekcjonerów i instytucji jej twórczością. Potwierdza to jej pozycję jako ważnej artystki XX i XXI wieku.

Nagrody i odznaczenia Françoise Gilot

Legia Honorowa

Za swoje zasługi dla sztuki i kultury francuskiej, Françoise Gilot została uhonorowana prestiżowymi odznaczeniami. W 1990 roku otrzymała tytuł Kawalera Legii Honorowej (Chevalier de la Légion d’honneur). Następnie, w 2010 roku, awansowała na stopień Oficera Legii Honorowej, co stanowi jedno z najwyższych odznaczeń państwowych przyznawanych przez rząd francuski, szczególnie w dziedzinie sztuki. Te wyróżnienia podkreślają jej znaczący wkład w dziedzictwo kulturowe Francji i świata.

Działalność literacka i inne projekty Françoise Gilot

Bestsellerowa książka o Picassem

W 1964 roku Françoise Gilot opublikowała książkę „Life with Picasso”, która szybko stała się bestsellerem. Pomimo prób zablokowania jej publikacji przez samego Picassa, dzieło sprzedało się w ponad milionie egzemplarzy. Książka ta stanowiła niezwykle osobiste i szczere świadectwo życia z jednym z najwybitniejszych artystów XX wieku, oferując unikalny wgląd w jego osobowość, proces twórczy i codzienne życie. Dzieło to wywołało szerokie zainteresowanie i dyskusje.

Inne publikacje literackie

Po sukcesie „Life with Picasso”, Françoise Gilot kontynuowała swoją działalność literacką. W 1990 roku wydała kolejną ważną książkę, zatytułowaną „Matisse and Picasso: A Friendship in Art”. W tej publikacji artystka dzieli się swoimi spostrzeżeniami na temat relacji między dwoma gigantami sztuki XX wieku, Henrim Matisse’em i Pablem Picassem, oferując unikalną perspektywę opartą na własnych doświadczeniach i kontaktach z nimi. Te publikacje umacniają jej pozycję jako nie tylko artystki, ale także przenikliwej obserwatorki świata sztuki.

Praca w teatrze i sztukach wizualnych

Poza malarstwem i pisarstwem, Françoise Gilot angażowała się również w inne dziedziny sztuki. W latach 80. i 90. XX wieku projektowała kostiumy, scenografię oraz maski dla produkcji wystawianych w prestiżowym Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku. Ta wszechstronność pokazuje jej szerokie horyzonty artystyczne i gotowość do eksplorowania nowych form wyrazu, łącząc malarstwo i sztuki wizualne z teatrem.

Kontrowersje i trudne relacje w życiu Françoise Gilot

Konflikt z Picassem po rozstaniu

Rozstanie Françoise Gilot z Picassem w 1953 roku nie przebiegło spokojnie. Artysta, w akcie zemsty lub próby kontroli, usiłował zniszczyć jej karierę artystyczną. Nakazywał galeriom zaprzestanie współpracy z nią, co stanowiło próbę odcięcia jej od rynku sztuki i uniemożliwienia dalszego rozwoju jej talentu. Pomimo tych przeszkód, Gilot zdołała utrzymać swoją pozycję w świecie sztuki.

Przemoc i nękanie

Związek Françoise Gilot z Picassem był naznaczony trudnymi doświadczeniami. Podczas ich relacji, artystka była nękana na ulicach Paryża przez Olgę Chochłową, legalną żonę Picassa. Co więcej, sam Picasso dopuszczał się wobec Gilot przemocy fizycznej, co stanowiło mroczną stronę ich burzliwego związku. Te doświadczenia miały niewątpliwie głęboki wpływ na psychikę i dalsze życie artystki.

Zniszczenie przez Picassa

W przypływach gniewu, Pablo Picasso podejmował drastyczne działania wobec Françoise Gilot. Niszczył jej rzeczy osobiste, w tym dzieła sztuki oraz cenne listy, które otrzymywała od swojego przyjaciela i mentora, Henriego Matisse’a. Były to akty destrukcji, mające na celu nie tylko zniszczenie materialnych pamiątek, ale także prawdopodobnie odebranie jej śladów przeszłości i wpływów zewnętrznych.

Konsekwencje publikacji wspomnień

Publikacja książki „Life with Picasso” w 1964 roku, jedenaście lat po rozstaniu, wywołała jeszcze większą reakcję Picassa. Rozwścieczony malarz zerwał wszelkie kontakty ze swoimi dziećmi, Claude’em i Palomą, odmawiając widzenia się z nimi do końca życia. Ten radykalny krok świadczy o sile emocji, jakie wywołała w nim książka Gilot, i pokazuje, jak głęboko wpłynęła ona na jego relacje rodzinne.

Ciekawostki z życia Françoise Gilot

Ambidextria

Françoise Gilot posiadała niezwykłą cechę – była oburęczna (ambidextrous). Urodziła się leworęczna, jednak w wieku zaledwie czterech lat, pod wpływem ojca, została zmuszona do pisania prawą ręką. Ta wczesna interwencja rodzicielska wpłynęła na jej zdolności manualne, choć nie przeszkodziła jej w rozwoju artystycznym. Ta ciekawostka pokazuje pewną determinację i presję, z którą musiała się mierzyć od najmłodszych lat.

Straty wojenne

Czasy II wojny światowej przyniosły Françoise Gilot bolesną stratę. Wszystkie jej wczesne rysunki i akwarele zostały zniszczone, gdy ciężarówka przewożąca dobytek jej rodziny została zbombardowana przez nazistów. Ta tragedia oznaczała utratę wielu cennych prac, które stanowiły początek jej artystycznej drogi. Mimo tych strat, Gilot nie poddała się i kontynuowała tworzenie.

Studia prawnicze a decyzja o malarstwie

Wbrew swoim artystycznym aspiracjom, Françoise Gilot uczęszczała na studia prawnicze, zgodnie z życzeniem ojca. Aby jednak móc realizować swoją pasję do sztuki, regularnie opuszczała poranne zajęcia z prawa, poświęcając ten czas na rozwijanie umiejętności malarskich. W wieku 19 lat podjęła definitywną decyzję o porzuceniu prawa i całkowitym poświęceniu się malarstwu, co okazało się kluczowym momentem w jej życiu.

Reprezentacja w kulturze popularnej

Postać Françoise Gilot została uwieczniona w kulturze popularnej, przypominając jej historię szerszej publiczności. Aktorka Natascha McElhone wcieliła się w jej rolę w filmie „Surviving Picasso” z 1996 roku, a Clémence Poésy zagrała ją w serialu „Genius” z 2018 roku. Te produkcje filmowe i telewizyjne przyczyniły się do popularyzacji jej postaci i historii życia, zwłaszcza w kontekście jej relacji z Picassem.

Kluczowe relacje Françoise Gilot

Dzieci

Françoise Gilot była matką dwójki dzieci z Pablo Picasso: Claude’a i Palomy. Po rozstaniu z Picassem, urodziła również córkę Aurélię z pierwszym mężem, Lucem Simonem.

Ważne publikacje Françoise Gilot

Warto wiedzieć: Françoise Gilot jest autorką dwóch znaczących publikacji literackich, które rzucają światło na jej życie i relacje ze światem sztuki:

• „Life with Picasso” (1964) – bestseller opisujący jej życie z Pablem Picassem.
• „Matisse and Picasso: A Friendship in Art” (1990) – analizujący relacje między dwoma wybitnymi artystami.

Kariera artystyczna w pigułce

Kluczowe nagrody i odznaczenia

Warto wiedzieć: Françoise Gilot była dwukrotnie wyróżniona Legią Honorową:

• 1990: Kawaler Legii Honorowej (Chevalier de la Légion d’honneur)
• 2010: Oficer Legii Honorowej

Françoise Gilot, niezwykle utalentowana artystka i pisarka, swoją determinacją i niezależnością pokonała liczne życiowe wyzwania, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo. Jej życie jest inspirującym przykładem tego, jak pasja może prowadzić do trwałego wpływu na świat sztuki, a jej twórczość oraz wspomnienia nadal kształtują nasze rozumienie kluczowych postaci XX wieku.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7oise_Gilot